Krzywa Wieża w Pizie – historia, ciekawostki, zwiedzanie

Krzywa Wieża w Pizie stoi na Placu Cudów w Toskanii, a bilet na jej zwiedzanie kosztuje 20 euro. Budowę rozpoczęto w 1173 roku, ukończono w 1372 roku, a charakterystyczne nachylenie powstało przez płytki fundament i miękkie podłoże. Sprawdź historię zabytku, jego architekturę, ciekawostki oraz zasady wejścia.

Gdzie znajduje się Krzywa Wieża w Pizie?

Krzywa Wieża w Pizie, znana po włosku jako Torre Pendente, stoi przy Piazza del Duomo, czyli na słynnym Placu Cudów. Kompleks znajduje się w północno-zachodniej części Pizy, w regionie Toskania, niedaleko rzeki Arno. Współrzędne obiektu to około 43°43′22,9″N i 10°23′47,9″E.

Plac Cudów ma powierzchnię 8,87 ha i obejmuje cztery średniowieczne budowle: dzwonnicę, katedrę Santa Maria Assunta, Baptysterium św. Jana oraz cmentarz Camposanto. Cały zespół został wpisany przez UNESCO na Listę światowego dziedzictwa w 1987 roku. Trawiasty plac otaczają mury, a jego układ pozwala zobaczyć wszystkie najważniejsze obiekty podczas jednego spaceru.

Jak powstała wieża w Pizie?

Budowę dzwonnicy rozpoczęto w 1173 roku. Miała to być samodzielna kampanila katedry, wzniesiona jako znak potęgi i zamożności średniowiecznej Republiki Pizy. Prace prowadzono etapami, a ich autorstwo przypisuje się między innymi Guglielmo Pisano.

Problem pojawił się szybko. Po ukończeniu trzech kondygnacji konstrukcja zaczęła osiadać na południowej stronie. Fundament miał około 3 metrów głębokości, natomiast grunt składał się z miękkiej gliny, piasku i muszli. Takie podłoże nie utrzymywało równomiernie ciężaru budowli.

Wojny Pizy z innymi republikami morskimi przerwały prace na niemal sto lat. Długa przerwa pozwoliła częściowo ustabilizować grunt pod fundamentem. Po wznowieniu budowy Giovanni di Simone próbował korygować pochylenie, wznosząc wyższe partie po jednej stronie. Ten zabieg zmienił geometrię wieży, lecz nie usunął przyczyny problemu.

Ostatnie piętro z dzwonami ukończono w 1372 roku. Cały proces budowlany trwał prawie dwa stulecia. Przez następne wieki grunt nadal powoli osiadał, a odchylenie górnej części osiągnęło około 5 metrów.

Wieża jest krzywa przede wszystkim dlatego, że ciężką konstrukcję ustawiono na zbyt płytkim fundamencie i niestabilnym gruncie.

Jaką architekturę ma Krzywa Wieża w Pizie?

Budowla powstała głównie z białego marmuru i ma plan koła. Jej sześć środkowych kondygnacji otaczają ażurowe galerie z kolumnami, które nadają fasadzie lekkość mimo ogromnej masy. Dominują cechy romańskie, choć najwyższa kondygnacja pokazuje także wpływy gotyku.

Na szczycie znajduje się siedem dzwonów. Ich rozmieszczenie wiąże się z funkcją katedralnej dzwonnicy, a nie z przeznaczeniem obronnym. Wąskie, kręte schody prowadzą na taras widokowy, z którego można obserwować cały Plac Cudów.

Katedra i baptysterium

Budowę Katedry Santa Maria Assunta rozpoczęto w 1064 roku, czyli przed wzniesieniem wieży. Jej romańska bryła łączy elementy bizantyjskie i arabskie. W środku znajdują się między innymi ambona Giovanniego Pisano, granitowe kolumny oraz grobowiec cesarza Henryka VII.

Baptysterium św. Jana jest największym obiektem tego typu we Włoszech. Ma 35 metrów średnicy wewnętrznej i 107,24 metra obwodu. Podwójna kopuła zapewnia wyjątkową akustykę, którą można usłyszeć podczas krótkich prezentacji wokalnych.

Jak przebiega zwiedzanie wieży?

Wejście odbywa się w małych grupach i trwa około 30 minut. Przed rozpoczęciem wizyty trzeba przejść kontrolę podobną do lotniskowej. Duże plecaki, walizki i inne przedmioty należy zostawić w przechowalni bagażu.

Droga na górę prowadzi przez 273 nierówne schody. Ich nachylenie zmienia się wraz z położeniem wieży, dlatego wejście może być wymagające dla osób z problemami z równowagą. Taras oferuje widok na katedrę, baptysterium, Camposanto oraz zabudowę Pizy.

Dzieci poniżej 8. roku życia nie mogą wejść na dzwonnicę. Osoby w wieku od 8 do 18 lat zwiedzają ją pod opieką dorosłego. Obiekt nie jest przystosowany do potrzeb osób z ograniczoną mobilnością.

Bilety i godziny

Standardowy bilet wstępu kosztuje 20 euro. Wejściówkę przypisuje się do konkretnego dnia i godziny, a spóźnienie może oznaczać utratę rezerwacji. Liczba miejsc jest ograniczona, więc zakup online z wyprzedzeniem ułatwia zaplanowanie wizyty.

Bilet łączony kosztuje 27 euro i obejmuje wszystkie główne zabytki Placu Katedralnego. Godziny otwarcia zmieniają się w zależności od sezonu. Kompleks zwykle działa od rana do wieczora, a w okresie letnim wieża bywa dostępna nawet do 22:00.

Jak zabezpieczono pochyloną konstrukcję?

W 1990 roku zamknięto wieżę dla turystów, ponieważ przechył stale się powiększał. Międzynarodowym zespołem konserwatorskim kierował Michele Jamiolkowski, profesor geotechniki związany z Politechniką w Turynie. Prace trwały do 2001 roku, a konserwatorzy usunęli także zabrudzenia i uzupełnili ubytki marmuru.

Początkowo stosowano przeciwwagi z ołowiu po północnej stronie. Ich masa sięgała najpierw 600 ton, a później 870 ton. Późniejsza metoda polegała na wybieraniu niewielkich porcji gruntu spod północnej części fundamentu. W ten sposób zmniejszono przechył o około 40–50 centymetrów, bez prostowania budowli.

Wieża jest stale monitorowana. Od 1991 roku automatyczny system kontroluje jej położenie co cztery godziny, z dokładnością do jednej setnej milimetra. Stabilizacja nie miała usunąć pochylenia, lecz zatrzymać jego dalszy wzrost.

Jakie ciekawostki wiążą się z zabytkiem?

Miękki grunt, który doprowadził do przechyłu, pomógł konstrukcji przetrwać co najmniej cztery silne trzęsienia ziemi. Warstwy gliny i piasku amortyzowały część drgań. To rzadki przypadek, gdy wada podłoża ograniczyła skutki wstrząsów.

Według popularnej opowieści Galileusz miał zrzucać z wieży kule o różnej masie, badając prędkość spadania ciał. Historycy nie znaleźli jednak wiarygodnego potwierdzenia tego wydarzenia. Legenda nadal łączy budowlę z jednym z najbardziej znanych uczonych urodzonych w Pizie.

Podczas II wojny światowej niemieccy żołnierze wykorzystywali wieżę jako punkt obserwacyjny. Amerykański żołnierz Leon Weckstein miał przekazać sygnał do ostrzału, gdyby dostrzegł ich na miejscu. Nie wydał takiego rozkazu, dzięki czemu zabytkowy obiekt uniknął zniszczenia.

Wizyta na wieży zajmuje niewiele czasu, lecz cały Plac Cudów warto oglądać bez pośpiechu. Katedra, baptysterium i Camposanto tworzą z nią zespół, którego budowę rozpoczęto w XI wieku.