Krzywa Wieża w Ząbkowicach Śląskich ma 34 m wysokości, odchyla się od pionu o 2,14 m i należy do najbardziej rozpoznawalnych zabytków Dolnego Śląska. Na jej szczyt prowadzi 139 schodów, a z punktu widokowego można oglądać miasto oraz pasma górskie. Sprawdź, skąd wzięła się niezwykła konstrukcja, jak wygląda zwiedzanie i co zobaczyć w pobliżu.
Gdzie znajduje się Krzywa Wieża w Ząbkowicach Śląskich?
Wieża stoi w centrum Ząbkowic Śląskich, niedaleko rynku i kościoła pw. św. Anny. Miasto leży na Przedgórzu Sudeckim, w południowej części województwa dolnośląskiego. Dawniej nosiło niemiecką nazwę Frankenstein, dlatego lokalne atrakcje nawiązują także do powieści Mary Shelley.
Do Ząbkowic Śląskich prowadzi droga krajowa nr 8, łącząca między innymi Wrocław z ziemią kłodzką. Stacja kolejowa znajduje się mniej więcej kilometr od historycznego centrum. Samochód można zostawić na parkingach położonych w sąsiedztwie starego miasta.
Jakie wymiary ma ząbkowicka wieża?
To najwyższa krzywa wieża w Polsce. Budowla osiąga 34 m wysokości, natomiast jej obecne odchylenie od pionu wynosi 2,14 m. Dla porównania, podczas pomiarów przeprowadzonych w 1977 roku wychylenie oceniano na 1,98 m. Różnica wynika między innymi z metod pomiarowych i sposobu wyznaczania pionu.
Czworoboczna konstrukcja ma masywne dolne partie. Ich mury, wykonane z kamienia i zaprawy wapiennej, sięgają około 10 m wysokości, a miejscami mają ponad 4 m grubości. Wnętrze prowadzi ku górze przez 139 schodów – końcowym punktem trasy jest taras widokowy.
Krzywa Wieża ma 34 m wysokości, a jej odchylenie od pionu wynosi 2,14 m. Na szczyt prowadzi 139 schodów.
Jaka jest historia Krzywej Wieży?
Dokładny czas powstania obiektu pozostaje nieznany. Jedna z hipotez mówi, że dolna część wieży jest pozostałością przedlokacyjnego zamku książąt świdnickich. Inna wskazuje na dawną bramę miejską, ponieważ budowla stoi w najniższym punkcie starego miasta.
Najczęściej przyjmuje się, że od XIV lub XV wieku wieża pełniła funkcję dzwonnicy kościoła pw. św. Anny. Budowę obecnej konstrukcji ukończono prawdopodobnie w 1413 roku. W 1507 roku połączono ją ze świątynią krytym gankiem, lecz po przechyleniu budowli przejście zaczęło pękać i zostało rozebrane.
Dlaczego wieża się przechyliła?
24 sierpnia 1598 roku odchylenie wynosiło już 1,5 m. Za możliwą przyczynę uznaje się wstrząsy tektoniczne odnotowane w okolicy 15 września 1590 roku. Rozważana jest także inna możliwość – rozmoknięcie gruntu i nierównomierne osiadanie fundamentów.
Nie brakuje również miejscowej legendy. Według niej budowniczy Johannes Gleiß miał celowo wznieść wieżę pod kątem, aby nadać Ząbkowicom wyjątkowy znak rozpoznawczy. Przypisywany mu napis brzmiał: „Nazywam się Johannes Gleiß, wybudowałem tę wieżę krzywą z pilnością”. Tekst zniknął podczas późniejszej odbudowy.
Pożar i odbudowa
Wielki pożar Ząbkowic Śląskich w 1858 roku zniszczył przede wszystkim górną część obiektu. Władze pruskie planowały rozbiórkę, lecz miasto zdecydowało się na ratowanie zabytku. Odbudowę zakończono 11 października 1860 roku.
Wtedy wieża otrzymała charakterystyczną attykę w kształcie jaskółczych ogonów oraz niewielką wieżyczkę ze spiralną klatką schodową od strony południowej. W grudniu 2007 roku zakończył się remont zewnętrznych ścian. Zabytek wpisano do rejestru zabytków w 2000 roku.
Jak wygląda zwiedzanie wieży?
Zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem, zwykle w wejściach organizowanych co 30 minut. Trasa prowadzi przez wnętrze średniowiecznej budowli i kończy się na punkcie widokowym. Z góry widać zabudowę Ząbkowic Śląskich, Góry Bardzkie oraz Góry Sowie.
We wrześniu 2018 roku obiekt czasowo zamknięto z powodu spękań murów i niekorzystnego stanu technicznego. Po remoncie trwającym blisko trzy miesiące ponownie udostępniono go turystom 6 kwietnia 2019 roku. W 2026 roku przed przyjazdem warto sprawdzić bieżące godziny wejść, ponieważ harmonogram może zależeć od prac konserwatorskich i wydarzeń.
W materiałach informacyjnych podawane są godziny otwarcia od 9:30 do 17:30. Ostatnie wejście z przewodnikiem odbywa się zwykle pół godziny przed zamknięciem. Osoby planujące wejście powinny uwzględnić wąską klatkę schodową, liczne stopnie i ograniczoną przestrzeń wewnątrz.
Co zobaczyć obok Krzywej Wieży?
Największą zaletą położenia zabytku jest bliskość innych atrakcji. W kilka minut można przejść do gotyckiego kościoła pw. św. Anny, Dworu Rycerza Kauffunga i ruin zamku książęcego. Taki spacer pozwala poznać najstarszą część miasta bez korzystania z samochodu.
Kościół pw. św. Anny
Świątynia powstała w stylu gotyckim na początku XV wieku. W jej wnętrzu znajdują się między innymi ołtarz główny z 1754 roku oraz nagrobek księcia Karola I i jego żony Anny Żagańskiej. Dawna dzwonnica kościoła stoi dziś samodzielnie, ponieważ łączący oba obiekty ganek nie przetrwał.
Dwór Rycerza Kauffunga
Dwór przy ulicy Krzywej 1 jest najstarszym zachowanym budynkiem mieszkalnym Ząbkowic Śląskich. Mieści się w nim Izba Pamiątek Regionalnych, obejmująca 18 sal wystawowych. Zgromadzono tam dawne wyposażenie domów, meble, kufry, broń i przedmioty związane z historią miasta.
W tym samym budynku działa Laboratorium Frankensteina, nawiązujące do postaci z powieści Mary Shelley. Ekspozycja pokazuje także mroczniejsze dzieje dawnego Frankensteina, w tym epidemię dżumy z 1606 roku i proces ośmiu grabarzy.
Zamek i mury miejskie
Zamek w Ząbkowicach Śląskich zachował formę malowniczych ruin. Warownia ma około siedmiu wieków historii, a jej obronny charakter podkreślają basteje, strzelnice i pozostałości attyki. Obiekt znajduje się na Europejskim Szlaku Zamków i Pałaców.
Fragmenty średniowiecznych murów miejskich zachowały się w pobliżu Parku im. Sybiraków. Wśród nich wyróżnia się Baszta Gołębia. Dawnego systemu obronnego dopełniały cztery bramy: Wrocławska, Ziębicka, Kłodzka i Świdnicka.
Kiedy odbywają się Dni i Noce Krzywej Wieży?
Święto zabytku organizowane jest co roku w drugi weekend lipca, najczęściej od piątku do soboty. Dni i Noce Krzywej Wieży łączą koncerty, wystawy, pokazy, happeningi i atrakcje dla rodzin. Podczas wydarzenia zwiedzanie może trwać nawet do północy.
Wizyta w czasie imprezy ma inny charakter niż spokojne wejście w zwykły dzień. W centrum pojawia się więcej osób, lecz łatwiej połączyć oglądanie wieży z programem kulturalnym miasta. Terminy i godziny najlepiej sprawdzić przed podróżą w aktualnych komunikatach organizatora.
Jak zaplanować wycieczkę po okolicy?
Ząbkowice Śląskie dobrze sprawdzają się jako przystanek podczas zwiedzania południowego Dolnego Śląska. W pobliżu znajduje się Pałac Marianny Orańskiej w Kamieńcu Ząbkowickim, Twierdza Srebrna Góra, Kopalnia Złota w Złotym Stoku oraz Twierdza Kłodzko. Miłośnicy historii mogą wybrać także podziemne kompleksy Riese i Osówkę.
Na krótszy spacer wystarczy rynek, Krzywa Wieża, kościół św. Anny, Dwór Kauffunga i zamek. Przy dłuższym pobycie można dołączyć wycieczkę w Góry Sowie albo przejazd nad Jezioro Otmuchowskie. Najlepiej zostawić kilka godzin na zwiedzanie, ponieważ każda z tych atrakcji ma osobne godziny wejść i trasy prowadzone przez przewodników.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Gdzie stoi Krzywa Wieża w Ząbkowicach Śląskich?
Wieża znajduje się w centrum Ząbkowic Śląskich blisko rynku i kościoła św. Anny, na Przedgórzu Sudeckim w południowej części Dolnego Śląska.
Jakie są wymiary i odchylenie wieży?
Budowla ma 34 m wysokości, a jej obecne odchylenie od pionu wynosi 2,14 m; wnętrze prowadzi na szczyt 139 schodami.
Dlaczego wieża się przechyliła?
Przyczyną mogły być wstrząsy tektoniczne z końca XVI wieku lub nierównomierne osiadanie rozmokłego gruntu; istnieje też lokalna legenda o celowym przechyleniu przez budowniczego.
Kiedy powstała wieża i jaka jest jej rola w historii miasta?
Dokładna data nie jest znana, ale najczęściej uznaje się, że od XIV–XV wieku pełniła funkcję dzwonnicy, a obecna konstrukcja powstała prawdopodobnie około 1413 roku.
Jak wygląda zwiedzanie wieży i czy są ograniczenia?
Wejścia odbywają się z przewodnikiem zwykle co 30 minut i kończą na tarasie widokowym; warto pamiętać o wąskiej klatce schodowej i licznych stopniach.
Czy wieża była remontowana lub odbudowywana?
Tak — po pożarze w 1858 r. wieżę odbudowano do 1860 r., dodając attykę i wieżyczkę, a ostatnie prace konserwatorskie zewnętrznych ścian zakończono w 2007 r.
Co można zobaczyć w pobliżu Krzywej Wieży?
W sąsiedztwie znajdują się gotycki kościół św. Anny, Dwór Rycerza Kauffunga z Izbą Pamiątek Regionalnych oraz ruiny zamku i fragmenty murów miejskich.
Kiedy odbywają się Dni i Noce Krzywej Wieży i jak wpływają na zwiedzanie?
Impreza przypada corocznie w drugi weekend lipca i rozszerza program o koncerty i wystawy; podczas święta zwiedzanie może trwać nawet do północy i bywa bardziej zatłoczone.
